***ΑΥΤΟΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ***


ΤΖΟΓΚΣΕΝ:
Η ΘΙΒΕΤΑΝΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ

Πρόκειται για την πιο Ύψιστη κατ’ εμένα Εσωτερική Διδασκαλία της ανθρωπότητας. Αφορά τη μεγάλη τέχνη της Εγρήγορσης και Παρουσίας σε όλες τις στιγμές και δραστηριότητες του ανθρώπου, ο δρόμος για την κατάκτηση της πεμπτουσίας της συνείδησης.

Κανονικά θα χρειαζόταν μια κατατοπιστική εισαγωγή στο θέμα, αλλά δεν υπάρχει χώρος και η συγκεκριμένη ανάρτηση είναι τελικά για πολύ ελάχιστα άτομα που έχουν την απαραίτητη προδιάθεση να ασχοληθούν με ένα τέτοιο θέμα κατάκτησης της Πνευματικής Ελευθερίας έχουν αφιερωθεί, και είναι αποφασισμένοι να εργαστούν απρόσκοπτα, εντατικά και σοβαρά, με κάθε κόστος…

Τα σκυλιά ας γαυγίσουν και οι ταπεινοί ερευνητές ας μαζέψουν περιχαρείς τα διαμάντια που η μεγάλη τύχη τους έφερε στο δρόμο τους... Από εκεί και πέρα το αν θα τα χρησιμοποιήσουν πρακτικά στη ζωή τους είναι δικό τους μέλημα..
Η διδασκαλία του Τζόγκσεν αφορά βασικά την Πρωταρχική μας κατάσταση, που είναι η ίδια η ουσιαστική φύση μας, πέρα από κάθε εννοιολογικό περιορισμό. Το να εισέλθουμε σε αυτή την κατάσταση σημαίνει το να βιώσουμε αυτό που Πραγματικά Είμαστε. Η συνήθης εγωική μας συνείδηση με τη δυαδική της θεώρηση μας εμποδίζει να ζήσουμε την εμπειρία της Πραγματικής μας φύσης, που είναι ο χώρος της Αρχέγονης Κατάστασης.

Το Τζόγκσεν αποτελεί την ουσία όλων των Θιβετανικών διδασκαλιών και θεωρείται σαν το Μονοπάτι της Αυτοαπελευθέρωσης. Σε αυτό δε χρειάζεται ο ασκητής να αρνηθεί, να εξαγνίσει, ή να μετασχηματίσει τίποτα. Η ίδια η συνηθισμένη του κατάσταση χρησιμοποιείται σαν ο Δρόμος προς τη Φώτιση. Δεν είναι οι συνθήκες που εμφανίζονται σαν η καρμική μας όραση, που μας παγιδεύουν στη δυαδική κατάσταση. Είναι η προσκόλλησή μας, που κάνει αυτό που εμφανίζεται να μας παγιδεύσει. Για να ξεπεράσουμε αυτή την προσκόλληση με τον πιο γρήγορο και αποτελεσματικό τρόπο, πρέπει να βάλουμε στο παιχνίδι την αυθόρμητη ικανότητα του νου μας ν' αυτοαπελευθερώνεται!

Αυτοαπελευθέρωση εδώ δε σημαίνει ότι υπάρχει κάποιος εαυτός, ή εγώ, που πρέπει να απελευθερωθεί, γιατί για το Τζόγκσεν δεν υπάρχει τέτοιος εαυτός σε κανένα φαινόμενο. Αυτοαπελευθέρωση εδώ σημαίνει ότι οτιδήποτε εκδηλώνεται στο πεδίο της εμπειρίας του ασκητή, αφήνεται να εμφανισθεί όπως ακριβώς είναι, χωρίς να κρίνεται σαν καλό ή κακό, σαν όμορφο ή άσχημο. Και την ίδια ακριβώς τη στιγμή, χωρίς καμιά προσπάθεια, έστω και θέληση, αν δεν υπάρχει προσκόλληση, οτιδήποτε είναι αυτό που εμφανίζεται, είτε σα σκέψη, ή σαν ένα φαινομενικό κόσμο, αυτόματα αυτοαπελευθερώνεται. Με αυτό τον τρόπο δε δίνεται ούτε καν μια ευκαιρία στη δυαδική όραση να βλαστήσει, πόσο μάλλον να ριζώσει και να αναπτυχθεί.
Έτσι ο ασκητής ζει με το συνηθισμένο τρόπο τη ζωή του, χωρίς να χρειάζεται άλλο κανόνα εκτός από την Συνειδητότητα. Παραμένει όμως πάντα στην κατάσταση της Πρωταρχικής Ενότητας, την οποία ολοκληρώνει με όλες τις εμπειρίες του, χωρίς να φαίνεται εξωτερικά ότι ασκείται. Αυτό εννοείται με την Αυτοαπελευθέρωση, αυτό εννοείται με το όνομα του Τζόγκσεν, που σημαίνει «Μεγάλη Τελείωση», και αυτό εννοείται με το μη δυαδικό στοχασμό, ή απλά στοχασμό του Τζόγκσεν.

Ο Βούδας μετέδωσε την Πραζναπαραμίτα, την υπερβατική σοφία, την κατάσταση πέρα από τις αντανακλάσεις, την κατάσταση της καθαρότητας και διαύγειας του καθρέφτη, που είναι η ουσία της ύπαρξής μας. Αυτήν ακριβώς την Πρωταρχική ή Αρχέγονη κατάστασή μας μεταδίδει η Βουδιστική Διδασκαλία. Στη συνηθισμένη μας κατάσταση περιοριζόμαστε από τη δυαδικότητα, τη μετενσάρκωση, τη σαμσάρα ή εξαρτημένη ύπαρξη, που μας οδηγεί πάντα προς τον πόνο. Αυτό που ονομάζουμε Πραγμάτωση ή Νιρβάνα, σημαίνει το να βγούμε απ' αυτή την δυαδική κατάσταση και να μπούμε στο επίπεδο της καθαρότητας και διαύγειας του καθρέφτη.

Εντούτοις η μετενσάρκωση και η Νιρβάνα δεν είναι τελικά δυο ξεχωριστές καταστάσεις, όπως και η κατάσταση της διαύγειας του καθρέφτη δεν μπορεί να βρεθεί πουθενά αλλού εκτός από τις αντανακλάσεις του. Οι αντανακλάσεις είναι ο καθρέφτης, αλλά υπάρχει μια σημαντική διαφορά: Αν πάρουμε ένα άτομο που βρίσκεται στην κατάσταση της καθαρότητας και διαύγειας του καθρέφτη, εκείνη τη στιγμή, όλα όσα αντανακλώνται σε αυτόν όμορφα ή άσχημα, ευχάριστα ή δυσάρεστα εκδηλώνονται σαν οι ιδιότητές του. Το άτομο δεν εξαρτιέται, δε διέπεται από αυτές τις αντανακλάσεις.

Από την άλλη μεριά όμως αν αυτό το άτομο βρεθεί στην κατάσταση των αντανακλάσεων, χωρίς να γνωρίζει τι είναι οι αντανακλάσεις, τότε ζώντας σε αυτό το επίπεδο, αντιλαμβάνεται πάντα τις αντανακλάσεις σαν όμορφες και άσχημες, ή ευχάριστες και δυσάρεστες. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχει δυαδικότητα και το άτομο έχει γίνει σκλάβος των αντανακλάσεων…

Πριν παρουσιάσουμε την άσκηση ονείρου του Τζόγκσεν θα παρουσιάσουμε την άσκηση της συγκέντρωσης (Σί-νε) με αντικείμενο και χωρίς αντικείμενο που χρησιμοποιούν όλες οι Βουδιστικές σχολές η οποία βοηθά πάρα πολύ την άσκηση του ονείρου, μαθαίνοντας τον μαθητή πως να συγκεντρώνεται και να διατηρεί συγχρόνως την Παρουσία της Συνειδητότητας του. Με αυτό τον τρόπο ολόκληρη η ζωή του μαθητή μέρα και νύχτα μπαίνει σε άσκηση και μπορεί έτσι αυτός να φτάσει πολύ πιο γρήγορα στην πραγμάτωσή του. Όλες οι πληροφορίες γι’ αυτές τις ασκήσεις προέρχονται από τις διδασκαλίες του σύγχρονου Θιβετανού δασκάλου του Τζόγκσεν Ναμκάι Νόρμπου.

“Εάν εμφανισθεί μια σκέψη, παρατήρησε αυτό που εμφανίζεται. Αν δεν εμφανισθεί σκέψη, παρατήρησε αυτή την ήρεμη κατάσταση. Και οι δυο στιγμές είναι εξίσου κενές”. Κάραμπ Ντόρτζε


Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΣΙ-ΝΕ

Α) Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΜΕ ΕΝΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

Διακρίνουμε βασικά δυο είδη συγκέντρωσης: Τη συγκέντρωση με ένα αντικείμενο, και τη συγκέντρωση χωρίς αντικείμενο.
Στη συγκέντρωση με ένα αντικείμενο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε οποιοδήποτε αντικείμενο θέλουμε, εφ' όσον αυτό δεν προσβάλει την όρασή μας. Συνήθως χρησιμοποιούμε ένα γράμμα της αλφαβήτου, π.χ. το Α, που η θέα του και μόνο μας θυμίζει αυτόματα και τον ήχο του. Μπορούμε όμως να χρησιμοποιήσουμε και μια σφαίρα, ένα λουλούδι, ή ένα κερί. Το κερί χρησιμοποιείται συνήθως γιατί η διαρκώς κινούμενη φλόγα του μας κρατά σε μια κατάσταση εγρήγορσης και μας εμποδίζει ν' αποκοιμηθούμε. Αυτό όμως δε θα μας βοηθήσει αν είμαστε ταραγμένοι και νευρικοί. Σε αυτή την περίπτωση καλύτερα να συγκεντρωθούμε στο γράμμα Α. Αν είμαστε πολύ νευρικοί, τότε μπορούμε να εκφωνήσουμε δονητικά τον ήχο του Α, καθώς συγκεντρωνόμαστε πάνω του. Αν τώρα είμαστε κάπως πιο ισορροπημένοι, μπορούμε να συγκεντρωθούμε σε οτιδήποτε θέλουμε.

Προσπαθούμε να συγκεντρωθούμε όσο πιο πολύ γίνεται πάνω σε αυτό το αντικείμενο, χωρίς ν' ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας. Πρέπει να συγκεντρωνόμαστε με σταθερότητα. Αν μας έρθουν δάκρυα, τα δεχόμαστε με υπομονή. Όταν συγκεντρωνόμαστε δεν πρέπει να ανοίγουμε πολύ τα μάτια μας, γιατί αυτό μπορεί να μας ενοχλήσει ή να μας δημιουργήσει μια ταραχή. Ούτε πρέπει τα μάτια μας να είναι πολύ κλειστά, γιατί αυτό θα μας φέρει υπνηλία. Υπνηλία μπορεί επίσης να δημιουργηθεί και όταν το αντικείμενο είναι πολύ χαμηλά. Σε αυτή την περίπτωση αλλάζουμε τη θέση του και το τοποθετούμε λίγο ψηλότερα.

Εστιάζουμε απλώς τα μάτια μας πάνω στο αντικείμενο, χωρίς να το σκεπτόμαστε. Δεν αφηνόμαστε σε αυτό, ούτε και το εγκαταλείπουμε. Η συγκέντρωση μ' ένα αντικείμενο είναι μια ελεγχόμενη κατάσταση. Πρώτα απ' όλα ελέγχουμε το σώμα μας, τη στάση που καθόμαστε. Αυτή πρέπει να είναι βολική, γιατί διαφορετικά θα ενοχλούμαστε και δε θα μπορούμε να εστιαστούμε στο αντικείμενο. Μετά ελέγχουμε την αναπνοή μας, η οποία γίνεται σιγά - σιγά ήρεμη και απαλή. Τέλος ελέγχουμε το νου μας. Αυτό σημαίνει ότι δεν παρασυρόμαστε από τις διάφορες σκέψεις μας, δεν τις κρίνουμε, δεν τις ακολουθούμε, δεν ταυτιζόμαστε μαζί τους, αλλά ούτε και τις απαγορεύουμε. Τις αφήνουμε ελεύθερες, δεν τις μπλοκάρουμε, ούτε προσπαθούμε να τις αποφύγουμε. Δεν μας ενδιαφέρει αν είναι καλές ή κακές, ωραίες ή άσχημες. Απλά τις παρατηρούμε καθώς έρχονται και φεύγουν από μόνες τους. Συνεχίζουμε να αισθανόμαστε όμως την παρουσία του αντικειμένου και προσπαθούμε να συνεχίσουμε με αυτό τον τρόπο Αυτή είναι η άσκηση της Σί-νε.

Όταν συνεχίσουμε με αυτό τον τρόπο για κάποιο χρονικό διάστημα, μπορεί να φανεί ότι οι σκέψεις μας αυξήθηκαν αντί να ελαττωθούν, όπως κανονικά θα περιμέναμε από το σκοπό της συγκέντρωσης, που είναι η ηρεμία του νου μας. Η αλήθεια όμως είναι ότι δεν έχουμε περισσότερες σκέψεις, αλλά τώρα που ηρέμησε ο νους μας παρατηρούμε απλώς περισσότερες. Είναι όπως στην ταραγμένη θάλασσα που φαίνεται να έχει πολύ λίγα ψάρια, αλλά όταν είναι ήρεμη και διαυγής τα ψάρια είναι πολύ περισσότερα. Έτσι όταν βρεθούμε σε μια κατάσταση ηρεμίας, φαίνεται σα να υπάρχουν πολύ περισσότερες σκέψεις. Το σημαντικό όμως είναι να μην κάνουμε τίποτα με αυτές.

Μετά πρέπει να ξέρουμε πως να ρυθμίζουμε τη συγκέντρωσή μας, που σημαίνει να μην είμαστε ούτε πολύ προσηλωμένοι, ούτε πολύ χαλαροί. Είναι όπως με τις χορδές της κιθάρας, που για να βγάλουν έναν όμορφο ήχο πρέπει να μην είναι ούτε πολύ τεντωμένες, ούτε πολύ χαλαρές και κρεμασμένες. Όταν συγκεντρωνόμαστε τώρα σε ένα αντικείμενο, μπορεί να παρατηρήσουμε κάποιες αλλαγές σε αυτό. Αν είναι ένα κόκκινο λουλούδι, μπορεί κάποια στιγμή αυτό να γίνει κίτρινο, ή να μετατραπεί στο πρόσωπο ενός ανθρώπου. Αν συγκεντρωνόμαστε πάνω σε ένα κερί, μπορεί η φλόγα του να γίνει τεράστια, ή μπορεί να εξαφανισθεί. Αν είμαστε συγκεντρωμένοι πάνω σε ένα γράμμα, μπορεί αυτό να γίνει ένα λουλούδι. Μπορούν να συμβούν πολλά τέτοια πράγματα. Όλα αυτά οφείλονται στο γεγονός ότι συγκεντρωνόμαστε με πολύ οξύτητα. Μπορεί όμως να συμβεί και το αντίθετο. Μπορεί να είμαστε πολύ χαλαρωμένοι. Κάνουμε συγκέντρωση και μας πιάνει μια νάρκη ή αποκοιμόμαστε. Ή μπαίνει κάποιος στο δωμάτιο και δεν τον παρατηρούμε. Ή μας λέει κάτι και δεν καταλαβαίνουμε τι μας είπε. Δεν τον ακούσαμε. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι παρούσες οι αισθήσεις μας. Σε αυτή την περίπτωση είμαστε πολύ χαλαρωμένοι, πολύ ναρκωμένοι. Αυτό που πρέπει να κάνουμε τότε είναι πολύ ρυθμική αναπνοή και να σηκώσουμε λίγο ψηλότερα το αντικείμενο.

Όταν συγκεντρωνόμαστε με αυτό τον τρόπο θα εμφανισθούν γρήγορα τα σημάδια της άσκησής μας (νυάμς). Μερικοί άνθρωποι μπορούν να βρουν ένα σημάδι σχεδόν αμέσως. Αλλά ακόμα και όταν δεν συμβεί αυτό, αν ασκηθούμε, θα βρούμε σίγουρα σε 2 ή 3 ημέρες κάποιο σημάδι. Υπάρχουν εξωτερικά και εσωτερικά σημάδια. Ένα εξωτερικό σημάδι είναι ότι δε νοιώθουμε καμιά δυσκολία, πάνω απ' όλα σωματική δυσκολία, να παραμείνουμε σε αυτή την κατάσταση για 1,2 ή ακόμα και 3 ώρες. Ή μπορεί να συμβεί κάτι διαφορετικό. Ενώ είμαστε συγκεντρωμένοι, ξεσπάμε ξαφνικά σε γέλια, χωρίς να ξέρουμε το γιατί, ή νοιώθουμε την παρόρμηση να αναπηδήσουμε, ή θέλουμε να τρέξουμε, ή πολλοί πάλι άνθρωποι ξεσπούν χωρίς κανένα λόγο σε δάκρυα. Δείχνει σα να συμβαίνει κάτι παράξενο. Υπάρχουν και άλλοι τρόποι με τους οποίους μπορούν να εμφανιστούν αυτά τα σημάδια. Μπορεί το πρόσωπό μας να αλλάξει χρώμα, ή μπορεί να φαινόμαστε σα να έχουμε υψηλό πυρετό, ή μπορεί να αισθανόμαστε ότι δεν υπάρχει ψυχή στο σώμα μας. Όλα αυτά συμβαίνουν γιατί η πράνα, η φυσική μας ενέργεια είναι τώρα χαλαρωμένη. Μέχρι τώρα τη φορτώναμε, ποτέ δεν την είχαμε αφήσει να ηρεμήσει. Τη στιγμή λοιπόν αυτή που ηρεμούμε, μπορούν να εμφανισθούν αυτά τα σημάδια. Εκτός όμως από αυτά τα εξωτερικά σημάδια υπάρχουν και τα εσωτερικά σημάδια.

Ένα εσωτερικό σημάδι δίνεται με το παράδειγμα της χελώνας που βρίσκεται μέσα σε ένα βάζο. Όταν μια χελώνα βρεθεί σε ένα τέτοιο περιορισμένο χώρο και αντιληφθεί ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα, ηρεμεί. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα, ο λόγος και το πνεύμα μας δεν αισθάνονται καμιά απολύτως ανάγκη για κίνηση ή διέγερση. Υπάρχει κι ένα άλλο παράδειγμα. Λέγεται ότι ο ασκητής είναι σαν ένα πουλάκι στον άνεμο. Ένα πουλάκι πάνω σε ένα μικρό κλαρί διατηρεί τη θέση του χωρίς καμιά ανησυχία, παρ' όλο που μπορεί να υπάρχουν γύρω του όλα τα είδη της κίνησης, πρώτα απ' όλα ο άνεμος, μαζί με το γεγονός ότι το πουλάκι μπορεί να τρέμει. Έτσι στην κατάσταση της Σί-νε στην οποία βρισκόμαστε, είμαστε σε ηρεμία, παρ' όλο που όλα γύρω μας βρίσκονται σε κίνηση. Υπάρχει ένα ακόμα παράδειγμα. Ο ασκητής είναι σα μια μέλισσα πάνω σε ένα λουλούδι, είναι δηλαδή σαν το πνεύμα μας να εξαρτάται πλήρως από το σημείο στο οποίο συγκεντρωνόμαστε. Υπάρχουν πολλά άλλα τέτοια παραδείγματα, αλλά εκείνο που έχει σημασία είναι να αισθανθούμε ότι μπορούμε να συνεχίσουμε σε αυτή την κατάσταση της Σί-νε, χωρίς να επηρεαζόμαστε ή να ενοχλούμαστε από αυτά που συμβαίνουν γύρω μας. Όλη αυτή η κίνηση δεν μπορεί να διακόψει τη συγκέντρωσή μας.

Η Σί-νε (Zhi-gnas) είναι πάντως ένας πολύ γενικός όρος. Σί (Zhi) στα Θιβετανικά σημαίνει ηρεμία και νε (gnas) το να είσαι ή να βρεθείς σε κάτι. Έτσι Σί-νε (Zhi-gnas) σημαίνει να είσαι σε ηρεμία, το να βρεθείς σε μια κατάσταση ηρεμίας. Συνήθως όμως έρχονται πάντα σκέψεις στο νου μας. Κάποια στιγμή μια σκέψη εμφανίζεται και μετά αυτή εξαφανίζεται. Η κατάσταση από τη στιγμή που εξαφανίζεται μέχρι να εμφανισθεί η επόμενη σκέψη ονομάζεται Σί-νε. Μερικές φορές αυτή η κατάσταση της απουσίας σκέψης διαρκεί πολύ χρόνο και ονομάζεται Νέ-πα (gnas-pa). Στην αρχή της Σί-νε αυτό που αναζητάμε πάνω από όλα είναι η κατάσταση της Νέ-πα. Αλλά πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτό είναι μόνον η αρχή. Δε σταματάμε σε αυτό, δε σταματάμε στην Νέ-πα, την ηρεμία του νου, διαφορετικά θα ήμασταν πολύ μακριά από τη διδασκαλία του Τζόγκσεν!!!

Πρέπει να καταλάβουμε ότι όταν φθάσουμε στην κατάσταση της Νέ-πα είναι πολύ σημαντικό να έχουμε ένα νόημα. Όταν είμαστε χωρίς σκέψεις, ή έχουμε σκέψεις αλλά αυτές δε μας ενοχλούν, αυτό ονομάζεται Σί-νε. Όταν τότε εμφανισθεί μια σκέψη, αυτό ονομάζεται γκιού - πα ('gyu-ba), που σημαίνει κίνηση. Τη στιγμή που εμφανίζεται αυτή η κίνηση της σκέψης, υπάρχει αμέσως η αναγνώρισή της, η παρατήρησή της. Η αναγνώριση ότι υπάρχει αυτή η κίνηση δε σημαίνει ότι την κρίνουμε, αλλά ότι έχουμε απλώς την επίγνωσή της, τη συνείδησή της, αισθανόμαστε την παρουσία της και αυτό ονομάζεται στα Θιβετανικά Ρίγκ-πα. Υπάρχουν έτσι τρία στοιχεία.

Το πρώτο είναι η νέ-πα, η απουσία σκέψης, η κατάσταση της ηρεμίας, στην οποία δεν υπάρχει καμιά σκέψη. Μετά εμφανίζεται μια σκέψη και αυτό είναι η γκιού-πα, η κίνηση, και αμέσως μόλις αυτή εμφανισθεί υπάρχει η αναγνώρισή της, η Ρίγκ-πα.

Όταν υπάρχουν και τα τρία αυτά στοιχεία μαζί, τότε συνεχίζουμε σε αυτή την κατάσταση. Η συνέχεια και με τα τρία αυτά στοιχεία είναι αυτό που ονομάζουμε Σί-νε!

Με αυτό τώρα το είδος της Σί-νε, το πιο πολύ που μπορούμε να φτάσουμε είναι να μπορούμε να μείνουμε σε αυτή την κατάσταση για πολύ χρόνο, χωρίς να ενοχλούμαστε από τις σκέψεις μας ή από την κίνηση γύρω μας. Αυτό είναι ο σκοπός μας! Γι' αυτό ασκούμαστε! Όταν έχουμε κάνει αρκετά αυτή την άσκηση, τότε προχωράμε στη Σί-νε χωρίς αντικείμενο.


Β) Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΧΩΡΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

Όταν αρχίσουμε να έχουμε αρκετά εσωτερικά σημάδια ότι κάνουμε σωστά τη συγκέντρωση με ένα αντικείμενο, τότε μπορούμε να προχωρήσουμε στη συγκέντρωση χωρίς αντικείμενο.

Η πρώτη είναι βασικά μια προετοιμασία για τη δεύτερη. Υπάρχουν όμως αρκετοί άνθρωποι που μπορούν να πετύχουν ευκολότερα τη συγκέντρωση χωρίς αντικείμενο. Αυτοί δε χρειάζεται να κάνουν την πρώτη άσκηση, μπορούν να αρχίσουν κατευθείαν με τη δεύτερη. Αν όμως στη συγκέντρωση χωρίς αντικείμενο αρχίζουμε να έχουμε δυσκολίες, ας πούμε μετά από τρία λεπτά, και αυτό επαναλαμβάνεται συνέχεια, τότε πρέπει να κάνουμε πολλές φορές τη συγκέντρωση με ένα αντικείμενο. Αν, αντίθετα, στην αρχή της συγκέντρωσης χωρίς αντικείμενο ενοχλούμαστε από σκέψεις, αλλά καθώς προχωράμε μας είναι ευκολότερο να παραμένουμε στην κατάσταση της ηρεμίας, τότε μπορούμε να προχωρήσουμε κατευθείαν με αυτή την άσκηση, χωρίς να περάσουμε από την πρώτη.

Πρώτα απ' όλα βρίσκουμε ένα μέρος έξω από το σπίτι μας, στο ύπαιθρο. Το ιδανικό θα ήταν ένα βουνό. Μπορούμε όμως να είμαστε και σε μια πεδιάδα, ή οπουδήποτε αλλού έξω από το σπίτι μας. Μπορούμε επίσης να καθίσουμε σ' ένα πεζούλι, ή στην κορυφή μιας στέγης. Σε οποιαδήποτε περίπτωση κατευθύνουμε τη ματιά μας προς το διάστημα, τον ουρανό. Στην αρχή πρέπει να ελέγξουμε τη στάση μας, όπως και στην περίπτωση της συγκέντρωσης με ένα αντικείμενο. Καθόμαστε λοιπόν σε μια βολική στάση και χαλαρώνουμε για να βοηθήσουμε και το νου μας να χαλαρώσει από την ένταση που μπορεί να έχει.

Μετά είναι πολύ σημαντικός ο τρόπος που κοιτάμε με τα μάτια μας. Εδώ δε συγκεντρωνόμαστε σε ένα αντικείμενο. Τα μάτια μας είναι τελείως ανοιχτά και ατενίζουν το διάστημα και τον ουρανό. Δεν κοιτάμε σ' ένα συγκεκριμένο σημείο. Στη συγκέντρωση με ένα αντικείμενο δώσαμε το παράδειγμα της μέλισσας που κάθεται πάνω σ' ένα λουλούδι, που σημαίνει ότι η παρουσία και η προσοχή μας βρισκόταν τότε εκεί ακριβώς που συγκεντρωνόταν η ματιά μας. Στη συγκέντρωση όμως χωρίς αντικείμενο ο νους μας δεν έχει κανένα στήριγμα, κανένα δεκανίκι. Δεν υπάρχει τίποτα ιδιαίτερο να διατηρήσει. Αυτό σημαίνει ότι δεν σταθεροποιείται σε κανένα μέρος. Στη διδασκαλία του Τζόγκσεν λέγεται ότι τα μάτια είναι η πόρτα της σοφίας. Όταν λοιπόν διαλογιζόμαστε τα έχουμε ανοιχτά. Όταν οραματιζόμαστε κάτι κλείνουμε συνήθως τα μάτια μας, γιατί είναι πολύ πιο εύκολο να οραματισθούμε κάτι με αυτό τον τρόπο. Τα διάφορα αντικείμενα γύρω μας εμποδίζουν διαφορετικά τον οραματισμό μας. Στην άσκηση όμως του Τζόγκσεν δεν υπάρχει τίποτα το ιδιαίτερο να δημιουργήσουμε, να σκεφθούμε, ή να οραματισθούμε. Δεν εγκαταλείπουμε τα πράγματα γύρω μας, γιατί όπως λέγεται αυτά είναι το στολίδι της κατάστασής μας. Γι’ αυτό τον λόγο τα μάτια μας είναι πάντα ανοιχτά.

Όταν συγκεντρωνόμαστε στο χώρο, στο διάστημα, δεν πρέπει να κοιτάμε κατευθείαν στο φως. Έτσι όταν κάνουμε αυτή την άσκηση το πρωί με την ανατολή του ηλίου, κοιτάμε προς τη δύση και το αντίθετο κάνουμε το απόγευμα. Αποφεύγουμε πάντως να κάνουμε την άσκηση το μεσημέρι, όχι μόνο λόγω του έντονου τότε φωτός, αλλά και της σωματικής μας κατάστασης εκείνη την ώρα. Είναι μια στιγμή σχετικής υπνηλίας. Ένα από τα βασικά πράγματα που μας ενδιαφέρουν τώρα είναι η κατάσταση του νου μας. Εδώ ο νους μας πρέπει να είναι γυμνός, ελεύθερος από κάθε ιδέα υποκειμένου και αντικειμένου. Σε αυτή την περίπτωση μιλάμε επίσης για τη φρεσκάδα του νου. Ο φρέσκος νους δε διέπεται από το καλό και το κακό ή από οποιεσδήποτε κρίσεις πάνω σε αυτά. Αυτό σημαίνει ότι δεν εξαρτιόμαστε από τίποτα και αφήνουμε τα πράγματα έτσι όπως είναι. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι διασπόμαστε, αντίθετα έχουμε μια συνεχή παρουσία και εγρήγορση. Στη συγκέντρωση με ένα αντικείμενο, το αντικείμενο χρησιμεύει στο να διατηρήσει το νου μας προσηλωμένο εκεί, για να μη διασπόμαστε. Τώρα ακόμα και χωρίς αντικείμενο διατηρούμε την εγρήγορσή μας.

Όταν συνεχίζουμε με αυτό τον τρόπο, το κάνουμε χωρίς να ασφυκτιούμε ή να εξαναγκάζουμε τον εαυτό μας, ξεκινώντας στην αρχή με σύντομες περιόδους.
Στην αρχή η Σί-νε μας είναι μια τεχνητή Σί-νε, με την έννοια ότι εμείς την προκαλούμε με τη προσπάθειά μας. Σε αυτή την περίπτωση όταν χαλαρώσουμε το πνεύμα μας, βρισκόμαστε σε μια κατάσταση ηρεμίας, αλλά όταν κινήσουμε λίγο το σώμα μας, μπορεί να χάσουμε αυτή την ηρεμία. Ή τη στιγμή που βρισκόμαστε σε αυτή τη Σί-νε, κάποιος κοντά μας κάνει ένα φοβερό θόρυβο και χάνουμε αμέσως την ηρεμία μας. Αυτό σημαίνει ότι η Σί-νε μας είναι τεχνητή, φτιαχτή. Στην αρχή λοιπόν έχουμε αυτού του είδους τη Σί-νε. Αυτό όμως δεν είναι κακό, αλλά η βάση πάνω στην οποία θα προχωρήσουμε. Μετά η Σί-νε μας βελτιώνεται και κάποια στιγμή μπορούμε να μένουμε σε αυτή την κατάσταση μία ή ακόμα δύο ώρες, χωρίς να ενοχλούμαστε από οτιδήποτε συμβαίνει γύρω μας. Αυτό ονομάζεται φυσική Σί-νε.

Με αυτό τον τρόπο βρισκόμαστε σε μια κατάσταση ηρεμίας ακόμα και όταν υπάρχουν πολλές σκέψεις ή κινήσεις γύρω μας. Η κατάστασή μας είναι σαν την ήρεμη θάλασσα. Η ήρεμη τώρα θάλασσα έχει δυο σημασίες: Η μία είναι ότι αυτή είναι καθαρή και διαυγής κι επομένως οτιδήποτε υπάρχει μέσα της εκδηλώνεται καθαρά και είναι τελείως ορατό. Η άλλη σημασία της σχετίζεται με την παράστασή της σαν ένα καθρέφτη. Αυτό σημαίνει ότι οι αντανακλάσεις των βουνών, τ' ουρανού, του ήλιου, των άστρων, ή οποιουδήποτε πράγματος είναι μπροστά της, εμφανίζονται καθαρά μέσα της.

Μπορούμε να βελτιώσουμε ακόμα περισσότερο τη Σί-νε μας και να την κάνουμε να γίνεται αυτόματα, χωρίς καμιά προσπάθεια, ή άσκηση από μέρους μας. Αυτή η κατάσταση εμφανίζεται κάπως πιο αυθόρμητα και ονομάζεται τελική, σταθεροποιημένη Σί-νε. Αυτές οι καταστάσεις της Σί-νε αποτελούν τη βάση του διαλογισμού σε όλες τις Βουδιστικές διδασκαλίες. Όταν είμαστε σε αυτή την κατάσταση, μπορούμε να προχωρήσουμε μετά στην άσκηση του Τζόγκσεν.

Όταν μιλάμε γενικά για τη Σί-νε, την κατάσταση της ηρεμίας, υπάρχει κι ένα άλλο όνομα που συνήθως αναφέρεται και αυτό είναι η Λάμ-τονγκ. Στη διδασκαλία του Τζόγκσεν η Λάμ-τονγκ είναι η παρουσία του νου, η συνειδητότητα, η γνώση της κατάστασής μας.


Η ΥΠΝΩΤΙΚΗ ΣΙ-ΝΕ

Αν τώρα κάποιος μείνει στη Σί-νε για την οποία μιλήσαμε και συνεχίσει σε αυτή την κατάσταση, θα πέσει σε ένα είδος υπνωτικής Σί-νε. Οι Βουδιστικές σχολές μιλάνε για το nyan-thos 'gog-pa, το μπλοκάρισμα του Nyan-thos, ότι μπορεί να μείνει κάποιος δηλαδή μπλοκαρισμένος εκεί για εκατοντάδες χρόνια, συνεχίζοντας στην κατάσταση του διαλογισμού. Συνήθως λέγεται ότι αυτός αφυπνίζεται τελικά από έναν Μποδισάτβα. Αυτή η κατάσταση είναι μια υπνωτική Σί-νε. Δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι κακή, γιατί είναι σαν μια παύση και δεν συσσωρεύει κανείς σε αυτήν κάρμα. Δεν προχωρά όμως και προς την πραγμάτωση. Μένει κολλημένος σε μια κατάσταση μικρής διαύγειας. Υπάρχει και κάτι χειρότερο. Είναι κάποιος στην κατάσταση της Σί-νε με παρούσες τις αισθήσεις του. Ακόμα και αν είναι νυσταγμένος βρίσκεται σε μια ευνοϊκή κατάσταση της Σί-νε. Και αυτή όμως είναι μια υπνωτική Σί-νε, με την έννοια ότι αυτός δεν προοδεύει. Είναι σα να μη φτάνεις ποτέ στο σκοπό σου, γιατί σταμάτησες κάπου στο δρόμο σου και κόλλησες εκεί. Δεν είναι πολύ σοβαρό, αλλά μπορεί να γίνει αρκετά σοβαρό, αν για παράδειγμα μπλοκάρει κάποιος τις σκέψεις του, που είναι τελείως αρνητικό. Όποιος μπλοκάρει και αρνείται όλες τις σκέψεις του, αναζητώντας με αυτό τον τρόπο τη Σουνιάτα, την κενότητα, ή αυτός που κάνει ένα είδος υπνωτικής Σί-νε, χωρίς την παρουσία των αισθήσεών του, μπορεί να γίνει η αιτία για να ξαναγεννηθεί σαν ένα ον χωρίς μορφή.

Όταν ασκούμαστε λοιπόν στη Σί-νε, πρέπει να φτάσουμε σε μια ξύπνια, πολύ αφυπνισμένη Σί-νε. Δε χρειάζεται όμως να ανησυχούμε Γι’ αυτό από την αρχή, γιατί θα εμποδίσουμε με αυτό τον τρόπο την άσκησή μας. Πρώτα απ' όλα κάνουμε συγκέντρωση με ένα αντικείμενο και μετά συγκέντρωση χωρίς αντικείμενο. Ύστερα βρισκόμαστε σε μια κατάσταση σα μια ήρεμη θάλασσα, όπου δεν ενοχλούμαστε από διάφορες σκέψεις, ή από πράγματα που συμβαίνουν γύρω μας. Όταν φθάσουμε σε αυτό το είδος της Σί-νε, τότε είναι καιρός να σκεφτούμε το γεγονός ότι αυτή δεν πρέπει να είναι μια νωθρή, αλλά μια πολύ ξύπνια Σί-νε. Αλλά δεν αρκεί να το σκεφτούμε απλώς αυτό. Μπορούμε να κάνουμε μια άσκηση που λέγεται «Ένωση της Σί-νε με τη Λάμ-τονγκ».


Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΙ-ΝΕ ΜΕ ΤΗ ΛΑΜ-ΤΟΤΝΓΚ

Πρέπει να ασκηθούμε σε ένα ανοιχτό μέρος όπου να μπορούμε να δούμε τον ουρανό και το διάστημα. Το ιδανικότερο είναι στη διάρκεια ενός αίθριου ουρανού. Όχι το μεσημέρι, για να μην ενοχληθούμε από το φως. Σε αυτή την περίπτωση κοιτάμε με εγρήγορση το χώρο, το κενό διάστημα με ανοιχτά τα μάτια μας. Αυτό ονομάζεται Ar-gad, που σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένα ακριβές σημείο στο οποίο κοιτάμε, κοιτάμε απλά το κενό διάστημα. Το πρώτο πράγμα που μπορεί να μας έλθει είναι μια αίσθηση κενότητας, αλλά δεν πρέπει να αφεθούμε σε αυτή την αίσθηση, πρέπει να προχωρήσουμε παραπέρα. Όταν βρεθούμε σε αυτό το κενό διάστημα είναι σαν ο νους μας και η κατάστασή μας να έχουν μπει μέσα του. Σαν να μην υπάρχει διάκριση, δυο πράγματα εγώ ή η κατάστασή μου και ο κενός χώρος, αλλά ένα μόνο πράγμα. Βρίσκουμε έτσι ενωμένες την κατάσταση του χώρου και την κατάσταση του νου μας, τη συνείδησή μας. Όταν έχουμε μια πραγματική αίσθηση αυτής της ενότητας συνεχίζουμε σε αυτή την κατάσταση και οτιδήποτε συμβαίνει γύρω μας εκδηλώνεται αυτόματα σαν η ενέργειά μας. Δεν είναι ότι πρέπει να σκεφτούμε ότι είναι η ενέργειά μας, αλλά απλά έτσι τη νοιώθουμε, έτσι αυτή εκδηλώνεται αυτόματα. Με αυτό τον τρόπο αναπτύσσουμε μεγάλη διαύγεια και δεν βυθιζόμαστε σε μια υπνωτική Σί-νε.


ΠΡΟΧΩΡΩΝΤΑΣ ΤΗ ΣΙ-ΝΕ ΑΚΟΜΑ ΜΑΚΡΥΤΕΡΑ

Αν μερικές φορές φαίνεται να υπάρχει μια αίσθηση πολύ μεγάλης κενότητας, δεν πρέπει να μείνουμε αδιάφοροι. Κανονικά ένας ασκητής της Σί-νε δεν ενδιαφέρεται γι’ αυτά που συμβαίνουν γύρω του, απλώς τα παρατηρεί. Είναι στην κατάσταση της ηρεμίας του νου, τίποτα δεν τον ενοχλεί, οτιδήποτε συμβαίνει, ας συμβεί, δεν τον απασχολεί, αυτός συνεχίζει απλώς στην κατάσταση της ηρεμίας. Αυτό είναι κανονικά το χαρακτηριστικό της Σί-νε.

Τώρα όμως θα πρέπει να βρεθούμε σε μια άλλη κατάσταση. Αντί να παρατηρούμε την κίνηση, είμαστε το ίδιο με αυτό που κινείται. Είμαστε το ίδιο με αυτό που προβάλλει ο νους μας. Έστω για παράδειγμα ότι είμαστε στο κέντρο μιας λίμνης, που παριστάνει την κατάσταση της ηρεμίας μας. Ας πούμε ότι πάνω από αυτή τη λίμνη υπάρχουν πολλά πουλιά, μερικά από τα οποία πετάνε και μερικά άλλα κατεβαίνουν πάνω στην επιφάνεια της λίμνης. Υπάρχουν επίσης και ψάρια. Μερικά ψάρια πηδούν πάνω από το νερό και άλλα κολυμπούν από κάτω. Όλη αυτή η κίνηση συμβαίνει γύρω μας. Αυτό μπορεί να παραβληθεί με τις σκέψεις μας.

Τώρα βρισκόμαστε σε αυτή την κατάσταση της ηρεμίας σα να ήμαστε στο κέντρο αυτής της λίμνης ή θάλασσας, μόνο που είμαστε συνειδητοί, παρατηρούμε όλα αυτά που συμβαίνουν, έχουμε την επίγνωσή τους, αλλά δε μας αγγίζουν. Είμαστε συνεχώς σταθεροί στην κατάστασή μας. Αυτό είναι που εννοούμε γενικά με τη Σί-νε. Αλλά αυτό για το οποίο μιλάμε τώρα είναι μια κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε όχι απλώς στο κέντρο της λίμνης, απ' όπου παρατηρούμε όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας, αλλά είμαστε το ίδιο με όλα αυτά κι έχουμε την πλήρη επίγνωσή τους. Είμαστε η λίμνη. Κι έχουμε μια πλήρη αίσθηση, μια πλήρη παρουσία όλων αυτών των πραγμάτων. Όταν εμφανίζεται μια σκέψη, εκείνο που συμβαίνει δεν είναι ότι είμαστε σε μια κατάσταση ηρεμίας κι έχουμε την επίγνωση αυτής της σκέψης μέσω της παρατήρησης, αλλά βρισκόμαστε επίσης και στην εμφάνιση αυτής της σκέψης. Υπάρχει μια φράση του Κάραμπ Ντόρτζε, του πρώτου δασκάλου του Τζόγκσεν, που λέει ότι όταν εμφανίζεται η σκέψη, ο ασκητής βρίσκεται σε αυτό που εμφανίζεται. Αν αυτή η σκέψη ελευθερωθεί, τότε αυτός βρίσκεται στην κατάσταση αυτού που ελευθερώνεται τότε. Δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην κατάσταση της ηρεμίας, τη Σί-νε και την κατάσταση της εμφάνισης μιας σκέψης, που ονομάζεται συνήθως γκιού-πα, κίνηση. Το ότι δεν υπάρχει διαφορά δεν είναι μια ιδέα, αλλά ένα γεγονός της εμπειρίας μας, κάτι που οι ίδιοι ανακαλύπτουμε.


ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΠΟΛΛΑ ΝΥΑΜΣ

Δεν πρέπει να νομίζουμε ότι η Σί-νε είναι μόνο μια κατάσταση στην οποία απουσιάζουν οι σκέψεις, αλλά πρέπει να τη θεωρούμε καλύτερα σα μια κατάσταση στην οποία ακόμα και όταν εμφανίζονται πολλές σκέψεις, αυτές δεν μπορούν να μας ενοχλήσουν. Αν συνεχίζουμε όμως σε αυτή την κατάσταση για όλη μας τη ζωή εκείνο που θα φτάσουμε θα είναι η υπνωτική Σί-νε. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να κάνουμε για χρόνια διαλογισμό και παρ' όλα αυτά να μην προοδεύουμε, ούτε να έχουμε την εμπειρία πολλών νυάμς.

Τα νυάμς είναι τα αποτελέσματα της άσκησης. Υπάρχουν νυάμς της αίσθησης όπως το να βρεθούμε ξαφνικά πολύ ευτυχισμένοι, ή το αντίθετο, πολύ λυπημένοι. Υπάρχουν επίσης νυάμς της όρασης. Μπορεί π.χ. ενώ βρισκόμαστε στην κατάσταση της Σί-νε να δούμε ξαφνικά τα πάντα γύρω μας να γεμίζουν φως και να εμφανίζεται ένα μεγάλο ουράνιο τόξο. Μπορεί να νομίζουμε ότι φανταζόμαστε αυτά τα πράγματα, αλλά για τον ασκητή αυτά είναι πραγματικά. Αν έχουμε ασκηθεί στη Σί-νε για πολύ καιρό και δεν έχουμε την εμπειρία των νυάμς, αυτό συμβαίνει γιατί η Σί-νε μας είναι μια υπνωτική Σί-νε. Σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικό να μετακινηθούμε σε μια αφυπνισμένη Σί-νε.

Αφυπνισμένη Σί-νε σημαίνει ότι ο ασκητής είναι η κατάστασή του, αυτός βρίσκει τον εαυτό του παντού, οπουδήποτε υπάρχει κίνηση. Αυτό είναι διαφορετικό από τον ασκητή που παρατηρεί από μια θέση όλα όσα συμβαίνουν γύρω του. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να κάνουμε την άσκηση της ένωσης της Σί-νε με τη Λάμ-τονγκ, το κοίταγμα στον ανοιχτό ουρανό, στο διάστημα και το διάστημα και η κατάστασή μας να ενοποιηθούν. Πρέπει επίσης να συνεχίσουμε με αυτή την αίσθηση της ενότητας. Όταν εμφανιστούν σκέψεις, δεν πρέπει απλώς να τις παρατηρούμε, αλλά να βρεθούμε στην ίδια την κατάστασή τους, καθώς αυτές κινούνται. Είμαστε σε μια κατάσταση ηρεμίας. Εκείνη τη στιγμή βλέπουμε ένα πουλί να έρχεται στο παράθυρο κι έχουμε αυτή τη σκέψη στο νου μας. Δεν είναι ότι είμαστε σε μια κατάσταση ηρεμίας και παρατηρούμε την εμφάνιση αυτής της σκέψης, αλλά είμαστε στην κατάσταση αυτής της ίδιας της σκέψης.


Η ΡΙΓΚ-ΠΑ, Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ

Η Ρίγκ-πα είναι το αντίθετο της μα-ρίγκ-πα, που σημαίνει άγνοια. Γενικά θεωρείται ότι η βάση του δυαδισμού και της μετενσάρκωσης είναι η άγνοια. Όταν έχουμε την επίγνωση αυτής της κατάστασης, αυτό ονομάζεται ρίγκ-πα, γνώση. Η Ρίγκ-πα μοιάζει με την εμφάνιση του ήλιου στον ουρανό, ο οποίος χωρίς να εξαρτάται από τίποτα λάμπει με όλες τις ιδιότητές του.

Όταν φτάνουμε με τη Σί-νε σε μια κατάσταση ηρεμίας, η Ρίγκ-πα (ως την αναγνώριση) είναι η παρουσία του νου μας που έχει την επίγνωση αυτής της ηρεμίας. Από την άλλη μεριά όταν βρεθούμε με τη Σί-νε στην κατάσταση της απουσίας των σκέψεων, η Ρίγκ-πα είναι αυτό που παρατηρεί, που έχει επίγνωση ότι δεν υπάρχουν σκέψεις. Έτσι η Ρίγκ-πα είναι αυτό που είναι παρόν την κάθε στιγμή και έχει επίγνωση της αντίστοιχης κατάστασης ηρεμίας, κίνησης, ή ενότητας, η αγνή και γυμνή παρατήρηση, η καθαρή παρουσία του πνεύματός μας εκείνη ακριβώς τη στιγμή. Σε αυτή βασικά την κατάσταση πρέπει να φτάσουμε και όχι τόσο στην κατάσταση της ηρεμίας ή της διαύγειας!


Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΣΙ-ΝΕ

Όταν κάνουμε την άσκηση της Σί-νε με τη νάμκα-άρταντ (nam-mkha' Ar-gtad), ενοποιούμε τη Λάμ-τονγκ, την παρουσία του νου, με τη Σί-νε, την κατάσταση της ηρεμίας, ή αλλιώς τη συνείδησή μας με το ανοιχτό διάστημα. Όταν παραμένουμε στην ενοποιημένη αυτή κατάσταση, αυτό ονομάζεται Διαλογισμός ή επίσης Στοχασμός και αρχίζουμε έτσι να μπαίνουμε στην άσκηση του Τζόγκσεν. Όσα έχουμε πει μέχρι τώρα για τη Σί-νε είναι μια γενική άσκηση για όλες τις σχολές του Βουδισμού. Τα επόμενα όμως ανήκουν αποκλειστικά στο Ντζόγκσεν:

Αν παρατηρήσουμε τώρα προσεκτικά φαίνεται σα να υπάρχει κάτι ακόμα να κάνουμε. Για παράδειγμα τη μια στιγμή παραμένουμε στην κατάσταση της Σί-νε και την άλλη δεν παραμένουμε. Είναι σα να υπάρχει μια διαχωριστική γραμμή.

Από τη μια μεριά πρέπει να διαλογιστούμε και από την άλλη να τελειώσουμε το διαλογισμό μας, ακόμα και αν ήμασταν συνέχεια μέχρι τώρα στην κατάσταση της ηρεμίας. Πρέπει να διαλύσουμε αυτή τη διαχωριστική γραμμή, αυτό το κάτι που τελειώνει εδώ και αρχίζει εκεί. Το να πρέπει να διαλογιστούμε ή το να είμαστε σε διαλογισμό, διαλύεται στο ότι δεν υπάρχει τίποτα να διαλογιστούμε. Αυτό δεν είναι μια διανοητική ιδέα, ή σκέψη.

Όταν είμαστε σε διαλογισμό κι αισθανόμαστε ότι είμαστε σε διαλογισμό, στρέφουμε μετά την προσοχή μας προς αυτόν που διαλογίζεται. Όταν κάνουμε αυτή τη στροφή, τότε υπάρχει ένας άλλος τρόπος για να είμαστε παρόντες. Αυτός είναι η διάλυση, ο μη διαλογισμός. Δεν αρκεί όμως να διαλύσουμε το διαλογισμό, πρέπει να συνεχίσουμε μετά σε αυτή την κατάσταση.

Με τη διάλυση της Σί-νε μπαίνουμε στην άσκηση του Τζόγκσεν. Αυτό που κάνουμε τώρα είναι να συνεχίζουμε σε αυτή τη διαλυμένη κατάσταση. Μόλις τώρα σκεπτόμαστε ότι είμαστε στην κατάσταση της Σί-νε, δηλαδή σε διαλογισμό και αυτή τη στιγμή παρατηρούμε ή αισθανόμαστε αυτόν που διαλογίζεται. Όταν έχουμε την αίσθηση αυτής της παρουσίας, αν το παρατηρήσουμε αυτό καλά και προσεκτικά, τότε είναι κάτι πολύ διαφορετικό από κει που ήμασταν πριν μια στιγμή όταν διαλογιζόμασταν. Και τώρα συνεχίζουμε σε αυτή την κατάσταση.

Πρέπει να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τη διαφορά μεταξύ της διαλυμένης Σί-νε και του να παραμένουμε απλώς στην κατάσταση της Σί-νε. Μπορεί να μην είναι τόσο εύκολο να εξηγηθεί με λόγια, αλλά λίγο-πολύ παίρνουμε μια ιδέα και με την άσκηση θα καταλάβουμε πως ακριβώς γίνεται και τι συμβαίνει. Στην αρχή πρέπει να δώσουμε μεγάλη σημασία στη διάλυση της Σί-νε, αλλά μετά από λίγο χρόνο δε θα μας ενδιαφέρει. Αυτή η στροφή, αυτός ο τρόπος του να είμαστε παρόντες και εγρηγορότες, συμβαίνει μετά σχεδόν αυτόματα.

Τώρα πρέπει να προσπαθήσουμε να συνεχίσουμε με αυτό τον τρόπο όσο πιο πολύ μπορούμε. Όταν αυτή η κατάσταση μας γίνει αρκετά οικεία, θα πρέπει να προσπαθήσουμε να την αναμίξουμε με την καθημερινή μας δραστηριότητα. Μετά λοιπόν από τη διαλυμένη Σί-νε έρχεται η αίσθηση της παρουσίας της διαλυμένης Σί-νε, η οποία πρέπει να αναμιχθεί με δραστηριότητα. Η απλή Σί-νε, σαν αυτή που φθάνουμε με τη συγκέντρωση σε ένα αντικείμενο, ή εκείνη η Σί-νε που είναι σα μια ήρεμη θάλασσα, δεν μπορεί να αναμιχθεί με δραστηριότητα. Χρειάζεται να διαλύσουμε πρώτα τη Σί-νε μας.

Τώρα το να αναμίξουμε αυτή την κατάσταση με τις δραστηριότητές μας σημαίνει πρώτα απ' όλα ότι πρέπει να ξέρουμε τι δραστηριότητες υπάρχουν. Έτσι στην αρχή πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι έχουμε το σώμα μας, το λόγο και το πνεύμα μας. Όλα όσα κάνουμε, όλες οι δραστηριότητές μας, σχετίζονται με τα τρία αυτά στοιχεία. Οι δραστηριότητες τώρα μπορούν γενικά να χαρακτηριστούν σα θετικές, αρνητικές, ή ουδέτερες.

Στην αρχή πρέπει να περιοριστούμε σε θετικές μόνο δραστηριότητες. Η δραστηριότητα τώρα του σώματός μας είναι η κίνηση. Μέχρι τώρα ό,τι κάναμε με τη Σί-νε μας ήταν να καθόμαστε ήσυχα. Τώρα το να μπούμε σε δραστηριότητα σημαίνει ν' αρχίσουμε να κινούμαστε και αυτό είναι αδύνατον, αν δε διαλυθεί προηγουμένως η Σί-νε. Όταν τώρα διαλύσουμε τη Σί-νε, μπορούμε να αρχίσουμε να κάνουμε διάφορες μικρές κινήσεις.

Για παράδειγμα μέχρι τώρα καθόμασταν ακίνητοι, αλλά μπορούμε τώρα ν' αρχίσουμε να γυρίζουμε, ν' αλλάξουμε την κατεύθυνση της ματιάς μας και να κοιτάξουμε όχι μόνο ένα αντικείμενο, αλλά όλα τα αντικείμενα. Μπορούμε π.χ. να σηκωθούμε, μπορούμε να μάθουμε να περπατάμε, μπορούμε να μάθουμε σχετικά σύντομα να κάνουμε το κάθε τι και όλες τις θεωρούμενες καλές δραστηριότητες.

Μετά σιγά - σιγά μπορούμε να αρχίσουμε να μαθαίνουμε όλες τις ουδέτερες δραστηριότητες ενώ είμαστε σε αυτή την κατάσταση και να κάνουμε όλα όσα συνήθως κάνουμε τότε. Στην αρχή δεν είναι εύκολο να το κάνουμε, αλλά δεν είναι και τόσο δύσκολο. Το μόνο που χρειάζεται είναι λίγη θέληση. Αλλά πρώτα απ' όλα πρέπει να ασκηθούμε αρκετά, που σημαίνει να κάνουμε αρκετή Σί-νε, τόσο με αντικείμενο όσο και χωρίς αντικείμενο, μέχρις ότου φτάσουμε σε αυτή τη διαλυμένη Σί-νε. Αν ασκούμαστε σωστά, τότε μπορεί να φτάσουμε στη διαλυμένη Σί-νε σε τρεις βδομάδες. Αν όμως είμαστε διασπασμένοι, δεν έχουμε καταλάβει, ή δεν κάνουμε αυτό που πρέπει, τότε μπορεί να περάσουν χρόνια χωρίς να επιτύχουμε τίποτα. Πρώτα απ' όλα πρέπει να καταλάβουμε καλά τι είναι αυτό που πρέπει να κάνουμε και μετά ότι πρέπει να το κάνουμε με σοβαρότητα. Σε αυτή την περίπτωση δεν απαιτεί πολύ χρόνο. Αν δείξουμε λίγη θέληση θα βελτιωνόμαστε κάθε μέρα.

Η ζωή μας είναι διαρκώς σε κίνηση. Τον περισσότερο τώρα χρόνο που κινούμαστε είμαστε διασπασμένοι. Αλλά όταν έχουμε κυριαρχήσει αυτή τη διαλυμένη Σί-νε, τότε μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις στιγμές που δεν είμαστε διασπασμένοι για να ασκηθούμε στην καθημερινή μας ζωή. Έχουμε πει ότι πρέπει να σηκωθούμε, να κινηθούμε και ότι έχουμε όχι μόνο δραστηριότητες του σώματος αλλά και του λόγου μας. Ό,τι λέμε με τη φωνή μας πρέπει να μπει επίσης σε άσκηση. Ακόμα πιο πολύπλοκο είναι το πνεύμα μας. Όταν όμως κυριαρχήσουμε αρκετά αυτή τη διαλυμένη Σί-νε, θα μπορούμε να κυριαρχήσουμε και τις σκέψεις μας. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να μπει σε άσκηση ολόκληρη η καθημερινή μας δραστηριότητα.

Όταν μπορούμε να είμαστε σε αυτή την κατάσταση, τότε πρέπει να είμαστε πάντα σε εγρήγορση και παρόντες. Δεν πρέπει όμως να συγχέουμε τη συνειδητότητά μας με την κατάσταση της διαλυμένης Σί-νε. Είναι δυο ξεχωριστά πράγματα. Όταν μιλάμε για συνειδητότητα συνήθως νομίζουμε ότι με τη συνειδητότητα εννοούμε κάποια λογική σκέψη, αλλά η συνειδητότητα δε σημαίνει απλά αυτό. Σημαίνει πάνω απ' όλα γνώση και παρουσία αυτής της γνώσης στην παρούσα στιγμή.

Όταν μιλάμε λοιπόν για συνειδητότητα, ή λέμε ότι πρέπει κάποιος να προσπαθήσει να έχει εγρήγορση και παρουσία αυτή την ίδια τη στιγμή, πολλοί μπορούν να σκεφτούν ότι είναι το ίδιο με το να βρίσκεσαι στην κατάσταση της διαλυμένης Σί-νε. Δεν είναι όμως το ίδιο, γιατί στη μια περίπτωση είμαστε στην κατάσταση της καθαρότητας και διαύγειας, στην κατάσταση του ίδιου του καθρέφτη, ενώ στην άλλη ότι είμαστε ακόμα ανάμεσα στις αντανακλάσεις.

Όταν δεν μπορούμε να διαθέσουμε όλο το χρόνο μας στην κατάσταση της διαλυμένης Σί-νε, τότε είναι πολύ σημαντικό να προσπαθήσουμε να έχουμε συνεχή εγρήγορση και παρουσία. Αυτός είναι ο τρόπος για να συνδέσουμε την καθημερινής μας ζωή με την άσκησή μας και να επεκτείνουμε επίσης τη διαλυμένη Σί-νε. Το να προσπαθούμε να είμαστε παρόντες και συνειδητοί σημαίνει απλά να μη διασπόμαστε, να είμαστε πλήρως στη στιγμή! Όλη η ιστορία είναι αυτό!!!